Herdenkingen April-Mei 2021 betreffende de 76ste verjaardag van de bevrijding van het concentratiekamp Neuengamme

Ook dit jaar kunnen de belangrijke plechtigheden die plaatsvinden voor de 76ste verjaardag van de bevrijding van het concentratiekamp en haar buitenkampen niet fysiek doorgaan door de coronapandemie. Onze jaarlijkse herinneringsreis die volgende week zou starten kon jammer genoeg niet gepland worden en zullen we opnieuw een jaartje moeten uitstellen.

Op heel wat plaatsen vinden wel virtuele herdenkingen plaats of maakt men een digitaal monument op internet. We geven u een overzicht. Voor sommige zaken moet u zich op voorhand registreren of inschrijven. Kijk dus goed bij de afzonderlijke activiteiten. Indien er wijzigingen zouden optreden zullen we dit hier aanpassen. Dit is een lijst van gekende initiatieven. Deze is niet volledig

Zondag 2 Mei 2021 10:00–12:00 – Online  – „I just wanted to get it out of my mind”

Generatiegesprek met een overlevende van het concentratiekamp Neuengamme en de ramp op de Cap Arcona Marian Hawling en zijn familie (enkel Engelstalig).

Inschrijven via: http://www.fes.de/lnk/zeitzeugen2021


Zondag 2 Mei 2021: 16:00–16:45 – Online – Digitales Plakatieren/Digitaal posters kleven – KZ gedenkstätte Neuengamme

Digitaal moment (Engels en Duitstalig) Terwijl op in het “Ort der Verbundenheit” posters worden opgehangen, zullen familieleden van overlevenden van de concentratiekampen verhalen vertellen over hun familie. Inschrijven is noodzakelijk via volgende link:


Zondag 2 Mei 2021: 16:45–17:45 – Online – Digitale bijeenkomst voor familieleden van voormalige gevangenen van concentratiekamp Neuengamme

Nabestaanden uit vele landen zijn betrokken bij de “Ort der Verbundenheit” of het multimediaproject “#WaswillstDutun?”. De digitale bijeenkomst biedt de mogelijkheid om andere actieve nabestaanden te leren kennen en informatie uit te wisselen over de landsgrenzen heen. Dit digitale evenement is niet toegankelijk voor het publiek, enkel voor nabestaanden! Aanmelding voor nabestaanden kan tot 28 April 2021 via ng1.ngoarch@gedenkstaetten.hamburg.de  (Ole Holst). De bijeenkomst is in het Duits en Engels.


Maandag 3 mei 2021 om 10:00: Livestream van een stille herdenking aan het Ehrenfriedhof Cap Arcona in Nuestadt in Holstein

De vertalingen van alle toespraken voor de herdenkingen van Cap Arcona op 3 mei om 10.00 uur en 11.00 uur zullen beschikbaar zijn in de volgende talen: Nederlands, Engels, Frans, Duits, Pools en Russisch
Livestream in Neustadt vanaf 10 uur op https://youtu.be/TDKQzFBlFNQ
Herdenkingsvideo vanaf 11 uur op:

Maandag 3 Mei 2021 17:00-19:00 – KZ Gedenkstätte Neuengamme

Herdenking ter gelegenheid van de 76e verjaardag van het einde van de oorlog en de bevrijding van de concentratiekampen. De grotere internationale herdenking die voor 3 mei 2021 gepland was, moet dit jaar helaas opnieuw worden afgelast vanwege de Covid 19-epidemie.

Op 3 mei om 17.00 uur zullen de gedenkplaats van het concentratiekamp Neuengamme en de Amicale Internationale KZ Neuengamme de verjaardag van de bevrijding herdenken in een herdenkingsevenement met toespraken, muzikale bijdragen en een stille herdenking bij de het internationaal monument van het concentratiekamp Neuengamme, alsook met een speciale multimediareportage. De herdenking moet zonder publiek plaatsvinden vanwege de corona. Het wordt rechtstreeks op internet uitgezonden op volgende link https://www.kz-gedenkstaette-neuengamme.de/livestream/ . Vertalingen in het Frans en Engels zullen beschikbaar zijn.

Programma:

Welkomstwoord:

  • Dr. Oliver von Wrochem, directeur van de gedenkplaats van het concentratiekamp Neuengamme.

Sprekers:

  • Dr. Peter Tschentscher, eerste burgemeester van de Vrije Hanzestad Hamburg.
  • Maria Bering, ministerieel directeur en hoofd van de groep “Geschiedenis, gedenken” bij de federale regeringscommissaris voor cultuur en media
  • Karin Prien, minister van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur van de deelstaat Sleeswijk-Holstein
  • Livia Fränkel, overlevende van het concentratiekamp Neuengamme
  • Dr. Martine Letterie, voorzitter van de Amicale Internationale KZ Neuengamme

Initiatieven uit Buitenkampen:

Sandbostel:  www.sandbostel76.de

Wöbbelin: https://www.gedenkstaetten-woebbelin.de/veranstaltungskalender/digitale-gedenkwoche-vom-25-april-bis-08-mai-2021/

Bullenhuser Damm: https://youtu.be/7lzwQ1ZsIXk

Gardelegen: https://gedenkstaette-gardelegen.sachsen-anhalt.de/news-detail/news/gedenkstaette-gardelegen-grussbotschaften-zum-76-jahrestag-des-massakers-in-der-isenschnibber-feldsc/

https://gedenkstaette-gardelegen.sachsen-anhalt.de/angebote/gegenwart-der-erinnerung-presence-of-memory/

Bergen-Belsen: https://www.befreiung1945.de/de/76-jahre-befreiung/

Nieuwe gedenkplaats voor nabestaanden in Neuengamme

Op 13 november 2020 werd de “Ort der Verbundenheit” officieel geopend op de gronden van de Gedenkstätte Neuengamme. Jammer genoeg kon niemand van onze Belgische Vriendenkring Neuengamme aanwezig zijn ter plaatse. Verschillende leden volgden de plechtigheid wel via de livestream op Instagram.
 
 
Je kan de herhaling van de livestream bekijken op instagram: https://www.instagram.com/neuengamme.memorial/channel/
scrollen naar bericht “Start of the „Space to Remember – Connect and Support“
 
 
Meer info over de Ort der Verbundenheit en de verschillende posters (waaronder heel wat Belgische) vind je op: https://ort-der-verbundenheit.org/nl/
 
 
Enkele sfeerbeelden van de opening:
 
 
 
Kristof Van Mierop, ons bestuurslid en ook secretaris-generaal van de Amicale Internationale Neuengamme, deed via Instagram een groetwoord van thuis uit, maar live uitgezonden tijdens de opening in Neuengamme. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

De Belgische Vriendenkring Neuengamme mag 75 kaarsjes uitblazen

Op 17 oktober 2020 vierde onze Belgische Vriendenkring Neuengamme met heel wat leden de 75ste verjaardag van onze vereniging. We kwamen samen  in het legermuseum te Brussel waar we een boeiende rondleiding kregen in de WOII expo “Oorlog – bezetting – bevrijding”. Aansluitend vond onze algemene vergadering plaats. Deze werd traditiegetrouw afgesloten met een feestelijke lunch, uiteraard veilig georganiseerd en in de nodige “bubbels”. Ondanks de beperkende maatregelen was het een zeer aangename dag en zagen vele leden elkaar na langere tijd terug. Proficiat met ons 75-jarig bestaan!

De foto van deze feestelijke gebeurtenis, weliswaar één met mondmaskers, krijgt een ereplaatsje in de geschiedenisboeken van onze vereniging.

Enkele sfeerbeelden. (Foto’s: Luc Van de Weghe)

Onze vereniging bestaat 75 jaar. Algemene vergadering met rondleiding!

In 2020 gaat de algemene vergadering door op zaterdag 17 oktober 2020 te Brussel. 

Het betreft een speciale editie dit jaar want onze vereniging bestaat 75 jaar! Daarom hebben we een speciaal programma waarbij de algemene vergadering gecombineerd wordt met een geleide rondleiding in de WOII expo “oorlog, bezetting, bevrijding”  van het Koninklijk museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis te Brussel en daarna uiteraard afgesloten wordt met een diner.

Alle praktische info en inschrijvingsformulier vind je hier. Schrijf je snel in!

Meer info over de expo vind je hier

Alle leden ontvangen hier een uitnodiging voor via het tijdschrift.

Boek verschenen over Shandelah, een buitenkamp van Neuengamme

“Het Schandelah-Wohld-concentratiekamp 1944-1945 – een subkamp van het concentratiekamp Neuengamme” – Uitgegeven door Diethelm Krause-Hotopp.

Schandelah-Wohld was een buitenkamp van het concentratiekamp Neuengamme en bestond van mei 1944 tot april 1945. Verschillende Belgen kwamen in dit satellietkamp terecht.

Recent verscheen een boek (enkel in het Duits) dat voor het eerst de geschiedenis van deze historische locatie samenbrengt.

Het boek beschrijft de bouw en het einde van het kamp, documenteert de lange en moeilijke weg naar de oprichting van een gedenkteken in 1985 en werpt licht op het belang van de overlevenden van het kamp en hun rol die ze speelden als  getuigen voor de hedendaagse generaties.

Het boek geeft dus een klare kijk op de geschiedenis van het onmenselijke naziconcentratiekampsysteem en tegelijkertijd op de herinneringscultuur na 1945 – tot aan het onderzoek van deze historische plek door studenten van vandaag.

Met een voorwoord van:
Lucette Malbecq, weduwe van erevoorzitter Victor Malbecq (+) van de Belgische Vriendenkring Neuengamme
Mark van den Driessche, voorzitter Belgische Vriendenkring Neuengamme
Rudi Beken, bestuurlid van onze vriendenkring en burgemeester van Tielt Winge.

Het boek is verkrijgbaar via de website van de uitgever: https://www.einert-krink.de/produkte/das-konzentrationslager-schandelah-wohld/

De herdenkingen in de Duitse media

Ondanks de annuleringen van alle grote plechtigheden, pikte de Duitse media deze stille of virtuele herdenkingen toch op en gaf er zowel in geschreven pers als op televisie de nodige zichtbaarheid aan.

Je vindt diverse artikels en nieuwsreportages op volgende links van de Duitse media.

Tagesschau (75. Jahrestag Untergang der Cap Arcona)
ZDF (75 Jahre Kriegsende)
NDR (Gedenken nicht nur virtuell)
NDR (Briten stoßen 1945 auf leeres Lager)
Hamburg Journal (Tschentscher und Veit bei Neuengamme Gedenken)
Die Welt (Gedenken an Jahrestag der Befreiung)
Bergedorfer Zeitung (Stilles Gedenken)
taz (Schuld ohne Sühne)
taz (Tod auf der Ostsee)
Deutschlandfunk (Tragödie der Cap Arcona)

3 mei 1945 – 3 mei 2020: 75 jaar bevrijding

Vandaag, op 3 mei 2020 kunnen, vanwege het coronavirus, de grote herdenkingen ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van de bevrijding van het concentratiekamp Neuengamme niet doorgaan. De Gedenkstätte KZ Neuengamme koos er toch voor een virtuele herdenking te lanceren op volgende website: http://www.kz-gedenkstaette-neuengamme.de/75befreiung

Videoboodschap voorzitter Mark Van den Driessche

Vandaag om 10u werd de Belgische Vriendenkring Neuengamme met tal van andere internationale vriendenkringen van voormalige gevangenen van het concentratiekamp Neuengamme verwacht op de grote herdenking van 75 jaar “ramp in de Lubeckertbocht” waarbij bijna 7.000 gevangenen van het concentratiekamp Neuengamme, op een zucht van de bevrijding, stierven. Ook een aantal overlevenden zouden aanwezig geweest zijn.

Wij zijn gedwongen deze herdenking ieder afzonderlijk te doen vanuit ons huis. Symbolisch leggen wij toch de herdenkingskrans van de Belgische Vriendenkring Neuengamme neer aan het monument in Neustadt in Holstein.

Krans Belgische Vriendekring Neuengamme aan Cap Arconamonument Neustadt in Holstein 2019

In ons hart zijn we vandaag toch ter plaatse en herdenken we de vele doden alsook diegenen die de ramp overleefden en bevrijd werden door de Britse troepen.

Neustadt in Holstein lanceerde een website om op deze belangrijke dag toch virtueel deze herdenking de nodige aandacht te geven. http://gedenkencaparcona.kjn-neustadt.de/

Om 16u30 werd de Belgische Vriendenkring Neuengamme, samen met tal van andere internationale vriendenkringen van voormalige gevangenen en hun nabestaanden alsook zo’n 2.000 genodigden, verwacht op een grootse internationale herdenking voor 75 jaar bevrijding van het concentratiekamp Neuengamme en alle buitenkampen in het hoofdkamp Neuengamme zelf. Ook een 40-tal overlevenden uit verschillende landen zouden aanwezig geweest zijn.

3 mei 2020 – Kleine ingetogen ceremonie deze ochtend aan het centraal monument in Neuengamme – foto Christine Eckel

Er werden toch in beperkte kring bloemen gelegd deze ochtend. Onze Duitse vrienden hebben vandaag een krans neergelegd aan het monument in naam van de Belgische Vriendenkring Neuengamme.

De krans die deze ochtend neergelegd werd voor de Belgische Vrienxenkring Neuengamme – 3 mei 2020 – Foto Christine Eckel

Wij zijn hen hier zeer dankbaar voor. In ons hart zijn we vandaag toch ter plaatse en herdenken allen die geleden hebben in dit verschrikkelijke concentratiekamp, de vele doden alsook diegenen die levend, maar getekend, terugkeerden. Van de vermoedelijk 3.650 Belgen die in Neuengamme zaten zijn er zo’n 2.000 die nooit levend terugkeerden naar België. We herdenken hen.

De laatste twee dagen …

Vandaag, 75 jaar geleden verlieten de laatste gevangen het ondertussen volledig opgeruimde hoofdkamp te Neuengamme. In de avond van 2 mei ontdekte een verkenningsploeg van de Britse geallieerden het verlaten kamp. De dag nadien op 3 mei namen de Britten het “lege” concentratiekamp in. De gevangenen zelf bevonden zich nog in de drijvende concentratiekampen op de Baltische zee.

Het hoofdkamp Neuengamme – (Archiv Gedenkstätte KZ Neuengamme)

Morgen 75 jaar geleden, op 3 mei 1945 werden tijdens een Britse luchtaanval die bedoeld was om een deel van de Duitse troepen te verhinderen over zee te vluchten langs de Baltische Zee, de voor Neustadt liggende schepen “Cap Arcona” en “Thielbek” gebombardeerd en vatten vuur.

De brandende Cap Arcona (IWM CR 227)

Bijna 7.000 gevangenen verbrandden, verdronken of werden bij reddingspogingen neergeschoten. Slechts een 500-tal opvarenden, 450 van de Cap Arcona en 50 van de Thielbek, overleefden deze ramp. Het derde schip de “Athen”, met nog zo’n 2.000 gevangenen aan boord lag op het moment van de aanval aan wal in Neustadt en werd even later door de Britten bevrijd. Een bevrijding die een wrange nasmaak had.

De brandende schepen van aan de kust gezien op 3 mei 1945 – (Stadsarchiv Neustadt in Holstein)

 

Lees meer over het einde van de oorlog in het concentratiekamp Neuengamme: https://vriendenkringamicaleneuengamme.be/nl/geschiedenis-kz-neuengamme/einde-van-de-oorlog-en-de-bevrijding/

De ontruiming en de drijvende concentratiekampen …

Vanaf 19 april 1945 werd het hoofdkamp Neuengamme nabij Hamburg ook ontruimd. De concentratiekampen hadden immers van Heinrich Himmler het bevel gekregen ervoor te zorgen dat er geen gevangenen levend in de handen van de geallieerden vielen.  Zo’n 10.000 overblijvende gevangenen werden per goederenwagon naar Lubeck gebracht waar ze iets later ingescheept werden en naar één van de schepen gebracht voor de kust van Neustadt in Holstein.

Plan locatie boten
Archiv Neuengamme -Grafik Teßmer-Hokema; nach einem Faltblatt des Förderkreises Cap Arcona Gedenken

Hier lagen drie drijvende concentratiekampen met zo’n 10.000 gevangenen aan boord. Eén van die schepen was het luxeschip de Cap Arcona. In de ruimen leden ze honger, dorst, werden ziek en velen stierven.

Cap Arcona
Athen
Thielbek

Op weg naar de bevrijding …

Volgende week, op 8 mei 2020, wordt de 75ste verjaardag van V-day gevierd, het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa. België was toen al enkele maanden bevrijd, maar in het concentratiekamp Neuengamme en de ongeveer 85 buitenkampen lieten vele Belgen het leven in de maanden die vooraf gingen aan 8 mei 1945. Ze werden opgehangen, doodgeslagen en nd door de uiterst slechte arbeidsomstandigheden en onmenselijke behandelingen.

BERGEN-BELSEN APRIL 1945 (IWM BU 3725) Gevangenen, zelf volledig uitgeput dragen hun dode kameraden om te worden begraven. Copyright: © IWM.

Diegenen die het tot eind maart 1945 overleefden, hadden nog een zware aprilmaand voor de boeg. Door de oprukkende geallieerde legers werden vanaf eind maart 1945 alle buitenkampen van Neuengamme ontruimd. Zieken en zwakkeren werden naar één van de drie “sterfkampen” gebracht zoals Sandbostel, Bergen-Belsen of Wöbbelin. De anderen werden op “dodenmarsen” gestuurd naar het hoofdkamp Neuengamme nabij Hamburg.

De eerste ontruimingen van buitenkampen van Neuengamme tussen 23 maart en 5 april 1945. Bron: Offenes Archiv Neuengamme